"އެންމެ ކުޑަ އުޖޫރަ އިން އެއްވެސް އާއިލާއަކަށް މުއްސަނދިކަމެއް ނުލިބޭ، ހަގީގަތުގައި މިހާރު މިއޮތް މިނިމަމް ވޭޖަކީ، ފަގީރުކަމުން އާއިލާއެއް އުފުލައިދޭ ވޭޖެއް ވެސް ނޫން،" މިނިމަމް ވޭޖު ނުވަތަ ކުޑަ އުޖޫރައާ ގުޅޭ ގޮތުން އެމެރިކާގެ ފައިނޭންޝަލް އެގްޒެކެޓިވް އަދި ރިޓަޔަރޑް ޕޮލިޓީޝަނަރ ޖޯން ސްޓީވަންސް ކޯރޒީން ވިދާޅުވާ ބަސްފުޅަކީ މިއީއެވެ. 2001 އިން 2006 އަށް ނިއު ޖަރޒީން އެމެރިކާގެ ސެނެޓަރެއްގެ މަގާމު އަދި 2006 އިން 2010 އަށް ނިއު ޖަރޒީގެ 54 ވަނަ ގަވަރުނަރުކަން އޭނާ ކުރައްވާފައިވެއެވެ.

ކުޑަ އުޖޫރައިގެ ސިޔާސަތުގެ ފައިދާއާއި ގެއްލުމުގެ ބަހުސަކީ ދުނިޔޭގައި އެންމެ ފުރަތަމަ ފަހަރަށް މިނިމަމް ވޭޖް ކަނޑައެޅުނު އިރުން ފެށިގެން މިއަދާ ހަމައަށް ވެސް ދެމިގެން އައި ދިގު ބަހުސެކެވެ. 1894 ވަނަ އަހަރު ނިއުޒިލެންޑްގައި "ނޭޝަނަލް ބޭސް ޕޭ" ނުވަތަ "ގައުމީ އަސާސީ އުޖޫރަ" ގޮތުގައި ކަނޑައެޅުނު ސިޔާސަތަކީ ދުނިޔޭގެ އެންމެ ފުރަތަމަ އެ ސިޔާސަތު ތައާރަފު ވެގެން ދިޔަ ފަހަރެވެ.

ކުޑަ އުޖޫރަ ވިސްނުމާ ދެކޮޅު އިގްތިސޯދީ މާހިރުންގެ ނުކުތާއަކީ މިއީއެވެ؛ ވަޒީފާގެ ބާޒާރުގައި މީހުންގެ އަގު މަތިވީއެވެ. ދެން ވަޒީފާ ދޭ ފަރާތްތަަކުން ވަޒީފާއަށް ނަގާނީ މަދު ބައެކެވެ. ގިނަ ބަޔެއްގެ ވަޒީފާ ގެއްލޭނީއެވެ. ވިޔަފާރިތަކުގެ މައިގަނޑު ޚަރަދު ކަމުގައިވާ މުވައްޒަފުންގެ އުޖޫރަ ބޮޑުވުމުން، ޚަރަދު ދެކޮޅު ޖައްސަން ވިޔަފާރިތަކުން ވިއްކާ ތަކެތީގެ އަގު ވެސް އުފުލާނެއެވެ.

އޭގެ އަނެއް ފަރާތުން، ކުޑަ އުޖޫރައިގެ ވިސްނުމަށް ތާއިދު ކުރާ އިގްތިސޯދީ މާހިރުންގެ ނުކުތާއަކީ މިއީއެވެ؛ ކަނޑައެޅުނު ކުޑަ އުޖޫރައިން، ތަކެތީގެ އަގު އުފުލޭ ވަރާ އެއް ވަރަށް އާންމު ފަރުދުންގެ ތަކެތި ގަތުމުގެ މާލީ ތަނަވަސް އިތުރުވާނެއެވެ. "ޕާޗޭސިން ޕަވާ" އިތުރުވާނެއެވެ. ފަރުދުންގެ އާމްދަނީ އިތުރުވުމުން ތަކެތި ގަންނަން ކުރާ ހޭދަ ބޮޑުވާނެއެވެ. އެހެންވެ ވިޔަފާރިތަކަށް ވެސް އާމްދަނީ ލިބި، އެ ފައިސާ އިގްތިސޯދު ތެރޭ ހިނގާނެއެވެ.

ކުޑަ އުޖޫރައިގެ ދިގު ތާރީޚެއް ދުނިޔޭގައި އޮވެ، ދުނިޔޭގެ 100 އަށް ވުރެ ގިނަ ގައުމުތަކުގައި ކުޑަ އުޖޫރަ ކަނޑައެޅި ތަންފީޒު ކުރެވެމުން ދިޔަ ނަމަވެސް ދިވެހިންނާ ހަމައަށް މި ސިޔާސަތު ތައާރަފު އެވީ އަދި ކިރިޔާއެވެ. މިއީ ރައީސް އިބްރާހީމް މުހައްމަދު ސޯލިހްގެ ރިޔާސީ ވައުދުފުޅެކެވެ. އަދި މަޖިލީހުގެ އިންތިޚާބުގައި އެމްޑީޕީން އެކުލަވާލި "އެޖެންޑާ 19" ގައިވާ ގާނޫނީ އޮނިގަނޑުގައި ވެސް ހިމެނޭ ޚާއްސަ އޮނިގަނޑެކެވެ.

ވަޒީފާގެ ގާނޫނަށް ހަވަނަ އިސްލާހު ގެނައުމުގެ ބިލް ރައްޔިތުންގެ މަޖިލީހުން ފާސްކުރީ ކުޑަ އުޖޫރައިގެ ބާބާ އެކުގައެވެ. ރައީސް ސޯލިހް އެ ބިލް ތަސްދީގު ކުރެއްވީ މިދިޔަ އަހަރު ސެޕްޓެމްބަރު މަހުގެ 22 ވަނަ ދުވަހުއެވެ. އޭގައި ކުޑަ އުޖޫރަ ކަނޑައަޅަން ބަޔާން ކުރީ 2022 ގެ ކުރިއަށެވެ. ގާނޫނުގައިވާ ގޮތުގެ މަތިން، އިގްތިސާދީ ވަޒީރަށް ދެވިފައިވާ އެ ބާރުގެ ދަށުން، ކުޑަ އުޖޫރަ އިއުލާން ކުރެއްވީ މި މަހުގެ އަށް ވަނަ ދުވަހުގައެވެ.

މިނިމަމް ވޭޖް ކަނޑައެޅުމަށް ބޭއްވި ރަސްމިއްޔާތުގެ ތެރެއިން - ވަގުތު އިމޭޖްސް: އަހުމަދު އަޝްހާދު އަބްދުﷲ

މިނިމަމް ވޭޖް ކަނޑައެޅި ގޮތް:

ކުދި ވިޔަފާރި: ގަޑިއަަށް 21.63 ރ. ، މަހަކަށް ލަފާ ކުރެވޭ މުސާރަ 4،500 ރ.

މެދުފަންތީގެ ވިޔަފާރި: ގަޑިއަަށް 33.65 ރ. ، މަހަކަށް ލަފާ ކުރެވޭ މުސާރަ 7،000 ރ.

ބޮޑެތި ވިޔަފާރި: ގަޑިއަަށް 38.46 ރ. ، މަހަކަށް ލަފާ ކުރެވޭ މުސާރަ 8،000 ރ.

ސިވިލް ސާވިސް: މަހަކަށް ލަފާ ކުރެވޭ މުސާރަ 7،000 ރ.

ރާއްޖޭގައި ފުރަތަމަ ފަހަރަށް އެންމެ ކުޑަ އުޖޫރަ ކަނޑައެޅިގެން ދިޔައިރު ގައިމު ވެސް އިގްތިސޯދަށް ބަދަލުތަކެއް އަންނާނެއެވެ. ކޮވިޑް-19 ގެ އާލަމީ ބަލިމަޑުކަމާ ހެދި ދިވެހި އިގްތިސާދަށް ކުރިމަތިވެފައިވާ ތަދުމަޑުކަމުން އަދިވެސް މުޅިއަކުން އަރައިގެންފައި ނުވާތީ، ކުޑަ އުޖޫރައާއެކު އިގްތިސޯދަށް އައިސްދާނެ އަސަރުތަކަކީ ވަރަށް ސީރިއަސްކޮށް ބަލައި ދިރާސާކުރެވެން ޖެހޭނެ ކަމެކެވެ.

މި ކަމުގައި ދިވެހިންގެ ތެރޭގައި ތިބި އިގްތިސާދީ މާހިރުން ދެކެނީ ކިހިނެއް ހެއްޔެވެ؟ މިއީ ހެޔޮ ބަދަލެއް އަންނާނެ ކަމެއް ހެއްޔެވެ؟ ނޫނީ އަންނަ ހެޔޮ ބަދަލަށް ވުރެ ލިބޭ ގެއްލުން ބޮޑު ވާނެ ހެއްޔެވެ؟

މިހާރު ކަނޑައަޅާފައިވާ އަދަދަކީ 26 ވަނަ ދުވަހު މަސައްކަތް ކޮށްގެން ލިބޭނެ ކަމަށް ބުނާ އަދަދުތަކެވެ. އެ އަދަދަކީ އެލަވެންސާއި ވެސް އެކު ހިމެނޭ އަދަދެކެވެ. އެކަމަކު 30 ދުވަހު މަސައްތަކަށް ނުކުމެއްޖެނަމަ ދޭން ޖެހޭ ފައިސާ އިތުރުވެއެވެ. އަދި އިތުރު ގަޑީގެ މުސާރަ ވެސް ދޭން ޖެހެއެވެ.

މިއީ ވިޔަފާރިތަކަށް މި ދަނޑިވަޅުގައި ވާނެ ކަމެއް ހެއްޔެވެ؟ ދައުލަތުގެ އާމްދަނީ ދަށްވި ދަނޑިވަޅުގައި ދައުލަތުގެ މުއައްސަސާތަކުން ވެސް ކުރެވިދާނެ ކަމެއް ހެއްޔެވެ؟

ވަޅޯމަސް މާރުކޭޓުގެ ތެރެއިން - ފޮޓޯ މުޙައްމަދު އަފްޒަލް

އަގު އުފުލޭނެ، ކުޑަ އުޖޫރައިން ދެކޮޅު ޖެހޭނެ؟

ދުނިޔެ ދަނީ "ހީޓްއަަޕް" ވަމުންނެވެ. މި ދިލަ ހޫނު ކަމުގެ އިހްސާސް މުޅި ދުނިޔެ ކުރަމުން މިހާރު ދަނީ ކޮވިޑް-19ގެ އާލަމީ ވަބާއާ ގުޅިގެންނެވެ. މި އިގްތިސޯދީ ދަތިހާލަތާއެކު ދުނިޔޭގެ އެކި ކަންކޮޅުތަކިގައި ކާބޯތަކެއްޗާއި، ތެލުގެ އަގުތައް ހުރީ މަތީގައެވެ.

"މިހެން ހުއްޓާ ވޭޖް ކޯސްޓް އިތުރު ވެގެން ގޮސްފިކަމުގައިވާ ނަމަ އިންްފްލޭޝަން ވަރަށް ބޮޑަށް މައްޗަށް ހިނގައި ދާނެ،" ނަން ނުޖެހުމަށް ޝަރުތުކޮށް "ވަގުތު" އާ ވާހަކަ ދެއްކެވި މާލީ ތަޖުރިބާކާރަކު ވިދާޅުވިއެވެ.

އޭނާ ވިދާޅުވީ، މީގެ ކުރީގައި ވެސް ސިވިލް ސާވިސް މުވައްޒަފުންގެ މުސާރަ ބޮޑު ކުރި ކަމަށް ސަރުކާރުން އިއުލާން ކުރި ކޮންމެ ފަހަރަކު ތަކެތީގެ އަގު އުފުލިފައިވެއެވެ. އާންމު ފަރުދުންގެ އާމްދަނީ އިތުރުވެއްޖެ ކަމަށް ބަލާފައި، ވިޔަފާރިތަކުން ތަކެތީގެ އަގު ބޮޑުކޮށް އަދި ކުއްޔަށް ދޫކޮށްފައިވާ ތަންތަނުގެ ކުލި ބޮޑުކޮށްފައި ހުރި ކަން ފާހަގަކުރިއެވެ.

މާޒީގެ ހިނގައިދިޔަ ކަންކަމަށް ރިއާޔަތްކޮށް އޭނާ އަންދާޒާ ކުރާ ކަމަކީ އެންމެ ކުޑަ އުޖޫރަ ދޭން ލާޒިމުވާ ތާރީޚުން ފެށިގެން ހަމަ އެ ގޮތަށް ތަކެތީގެ އަގު އުފުލިދާނެއެވެ. މީގައި ރައްޔިތުންގެ އާންމު ދިރިއުޅުމުގެ ހާލަތު ރަނގަޅުވާނެ ކަމަށް ކަނޑައެޅޭނީ ތަކެތީގެ އަގު އުފުލޭ ވަރަކުންނެވެ. އުފުލޭ އަގަކީ ކުޑަ އުޖޫރަ އިތުރުވި ވަރަށް ވުރެ މާ ބޮޑު އަގެއް ނަމަ، މިއިން ފަރުދެއްގެ ދިރިއުޅުމުގެ ހާލަތު ރަނގަޅު ނުވާނެ ކަމަށް އޭނާ ވިދާޅުވެއެވެ.

"ސިވިލް ސާވިސްގެ މުވައްޒަފުންގެ މުސާރަ 7000 ރުފިޔާއަށް އެ ބޮޑު ވަނީ، ޕަބްލިކް ސެކްޓާތަކުގެ މުސާރަ ބޮޑުވާނެއޭ، މިހެން ހަމަ ކިޔާއިރަށް، އެބަ ހުރި ތަކެތީގެ އަގު ބޮޑުކޮށްފައި، އޭގެ އަސަރުކޮށްފައި އެބަހުރި، އެކަމަކު އެއީ މާގިނަ ލާރިތަކެއް ލިބޭތީވާ ގޮތެއް ނޫން، އެއީ ވިޔަފާރިވެރިންނާއި، ކުލި ކަނޑައަޅާ ފަރާތްތައް އެކްސްޕެކްޓް ކުރަނީ މާގިނަ ލާރި ލިބެނީއޭ، އެހެންވެ އަސްލު އެ ބޮޑުވެގެން ދަނީ،" އޭނާ ވިދާޅުވިއެވެ.

ސަރުކާރުގެ އިސް މަގާމުތައް ވެސް ފުރުއްވާފައިވާ މާލީ އެހެން ތަޖުރިބާކާރަކު "ވަގުތު" އަށް ވިދާޅުވީ ރާއްޖޭގެ ކުދި އަދި މެދު ފަންތީގެ ވިޔަފާރީތައް އޮތީ ވަރަށް ހާލުގައި ކަމަށެވެ. އެހެންކަމުން ކުޑަ އުޖޫރާއެކު އެ މީހުންނަށް ފޫނުބެއްދޭ ވަރުގެ ބޮޑު ގެއްލުމެއް ލިބިދާނެ ކަަމަށް ބަަލައި، އެކަމުން ސަލާމަތް ވުމަށް ތަކެތީގެ އަގުތައް ބޮޑުކުރުން ފަދަ ކަންކަން ކުރާނެ ކަމަށް އޭނާ ވިދާޅުވިއެވެ.

"ކުޑަ އުޖޫރަ ކަނޑައެޅުމަކީ ކޮންމެހެން ވަޒީފާ އަދި އިތުރުވާ ކަމެއް ނޫން، ކުޑަ އުޖޫރަ ކަނޑައެޅުމުން ވެސް ވަޒީފާ ނެތް ކިތަންމެ ބަޔަކު މި ރާއްޖޭގައި އަދިވެސް އެބަ ތިބި، މިހެން ތަކެތީގެ އަގު ބޮޑުވީމަ މިހެން ވަޒީފާއެއް ނުލިބި ތިބި ރައްޔިތުންނަށް ފަސޭހައެއް ނުވާނެ،" އޭނާ އިތުރަށް ތަފްސީލްކޮށްދެއްވިއެވެ.

ލޯކަލްމާރުކޭތު ތެރެ - ވަގުތު އިމޭޖަސް: އަމީން ފަހުމީ

ނަމަވެސް ރައްޔިތުންގެ މަޖިލީހުގެ ދާންދޫ ދާއިރާގެ އެމްޑީޕީގެ މެންބަރު ޔައުގޫބް އަބްދުﷲ ދެކެވަޑައިގަންނަވާ ގޮތް ތަފާތެވެ. މާލީ ދާއިރާއާއި އޮޑިޓިން ދާއިރާގައި ގިނަ ޚިދުމަތްތަކެއް ކުރައްވާފައިވާ ޔައުގޫބް ވިދާޅުވަނީ އެންމެ ކުޑަ އުޖޫރައިގެ ސަބަބުން އެންމެ ބޮޑު ބަދަލެއް އަންނަނީ އެންމެ ދަށް ފަންތީގެ މުވައްޒަފުންނަށް ކަމަށެވެ. މި ފަންތީގެ މުވައްޒަފުންގެ އުޖޫރައަށް އަންނަ ބަދަލުން، އުފުލޭ އަގާއެކު ވެސް އާމްދަނީ ހެޔޮ ގޮތެއްގައި މެނޭޖް ކޮށްލެވޭނެއެވެ.

"މިހާރު ވެސް އެ ފަންތީގެ މުވައްޒަފުންގެ އަސާސީ ޒަރޫރީ ބޭނުންތައް އެ ފުއްދަނީ، ދެން އެ މީހުން އަމިއްލައަށް މެނޭޖްކޮށްލެވޭނެ ހާލަތަކަށް ދާނެ ކުޑަ އުޖޫރައާއެކު، ދިރިއުޅުމުގެ ޚަރަދުތައް މެނޭޖް ކޮށްލެވޭނެ. ސޭވް ވެސް ކުރާނެ، އިންފްލޭޝަން ސީދާ ސްޓްރައިޓް އަވޭ އެއަށް ލީޑް ކުރާނެއޭ ދަންނަވަން ދަތި، ވާނެ ކަމަކަށް ނުބެލެވޭ،" ޔައުގޫބް ވިދާޅުވިއެވެ.

ދާންދޫ ދާއިރާގެ މެމްބަރު ޔައުގޫބް. ފޮޓޯ: މަޖިލިސް

މި ސުވާލުތައް ނޫސްވެރިންގެ ފަރާތުން އިކޮނޮމިކް މިނިސްޓަރު ފައްޔާޒު އިސްމާއީލްއާ ވެސް އަމާޒު ކުރެވުނުއެވެ. މިނިސްޓަރު ވިދާޅުވީ މުސާރަތައް ބޮޑުވުމުން ތަކެތީގެ ޑިމާންޑް ބޮޑުވާނެ ކަމުގައެވެ. މިނިސްޓަރު ފާހަގަ ކުރައްވާ އިގްތިސޯދީ ވިސްނުމަކީ، މުސާރަ ބޮޑުވުމުން ހޭދަ ބޮޑުވުމެވެ. ހޭދަ ބޮޑުވުމުން ތަކެތީގެ އަގަށް އެ އަންނަ ބަދަލަކީ ބޮޑުވާ މުސާރައިން ދެކޮޅު ޖެހޭނެ ކަމެއް ކަމުގައެވެ.

"މުސާރަތައް ބޮޑުވިއޭ ކިޔާފައި އެއްޗެހިތައް އަގުބޮޑުވުމަކީ މުޅިން އެހެން ވާނެ ކަމެއް ނޫން،" ފައްޔާޒު ވިދާޅުވިއެވެ.

މިނިސްޓަރު ފައްޔާޒް ވިދާޅުވީ ކުރިއަށް އޮތް އަހަރު ދުވަހު ތެރޭގައި ދުނިޔޭގެ ބާޒާރުގައި ތަކެތީގެ އަގު އުފުލޭ ކަމަށް ކުރެވޭ ކަމަށެވެ. ރާއްޖޭގައި ވެސް ތަކެތީގެ އަގު އުފުލޭނަމަ، އުފުލޭ ހާލަތަކީ އެއީއެވެ. އެކަމަކު އެއީ ވެސް ވަރަށް ކުރު މުއްދަތަކަށް ހިނގާނެ ކަމެއް ކަމުގައި ފައްޔާޒު ވިދާޅުވެއެވެ.

"ކުރިއަށް އޮތް ހަ މަސް މި ބަލަނީ އެބްނޯމަލް އިންފްލޭޝަންއެއް އަންނާނެ ކަމަށް، އާންމުކޮށް ނާންނަ އިންފްލޭޝަނެއް، އެއީ ދުނިޔޭގެ އިގްތިސޯދު ހުއްޓިފައި އޮވެފައި އަލުން ފަށައިގަތުން ޑިމާންޑާއި އެއް ހަމައަށް ސަޕްލައި ކުރިއަށް ނުގޮސް އޮތުމުގެ ސަަބަބުން،" ފައްޔާޒު ވިދާޅުވިއެވެ.

މިނިމަމް ވޭޖް ކަނޑައެޅުމަށް ބޭއްވި ރަސްމިއްޔާތުގެ ތެރެއިން - ވަގުތު އިމޭޖްސް: އަހުމަދު އަޝްހާދު އަބްދުﷲ

މި ހާލަތުގައި ސަރުކާރު މުވައްޒަފުންގެ ކުޑަ އުޖޫރަ ދޭނީ ކިހިނެއް؟

އެންމެ ކުޑަ އުޖޫރަ ކަނޑައެޅުމާއެކު ބަޖެޓަށް 600 މިލިއަން ޑޮލަރު އިތުރު ކުރަން ޖެހިފައިވެއެވެ. އެއީ ސިވިލް ސާވިސް މުވައްޒަފުންނަށް ކަނޑައެޅި ކުޑަ އުޖޫރައާއެކު ދައުލަތުގެ ބަޖެޓަށް އަންނަ ބަދަލެކެވެ. އެ ފައިސާ ހޯދާނެ ގޮތްތަކަކީ ކޮބައި؟

ބައެއް ތަޖުރިބާކާރުން ވިދާޅުވަނީ ބޭނުންވާ ވަރަށް ދައުލަތަށް ފައިސާ ނުވަދެވިއްޖެނަމަ ދެން އޮންނާނެ ގޮތަކީ ފައިސާ ޖެހުމެވެ.

ކުރިން ވެސް ވާހަކަ ދެއްކެވި މާލީ ތަޖުރިބާކާރު "ވަގުތު" އަށް ވިދާޅުވީ، ސަރުކާރު މުވައްޒަފުންގެ މުސާރަތައް ބޮޑުކޮށް އެ މީހުންގެ މުސާރަ ދެނީ ފައިސާ ޖަހައިގެން ކަމުގައިވާނަމަ، ފައިސާގެ އަގު ތިރިވެ ތަކެތީގެ އަގު އިންތިހާއަށް އުފުލުމަކީ ގާތް ކަމެކެވެ. އެއީ ބާޒާރުގައި ނެތް ފައިސާއެއް ކުއްލިއަކަށް ބާޒާރަށް ނެރެން ޖެހުމުން ފައިސާގެ އަގަށް އަންނަ ބަދަލާއެކުއެވެ.

އެހެންވިޔަސް، ރާއްޖޭގައި މުސާރަ ބޮޑުކުރާ ރޭޓާ އެއް ވަރަށް އިގްތިސޯދީ ހަރަކާތްތައް ރަނގަޅުވެއްޖެ ކަމުގައިވާ ނަަމަ އަގު އުފުލޭ ވަރު "ކޮންޓްރޯލް" ވުން ގާތް ކަމަށް ފިނޭންސް މިނިސްޓަރު އިބްރާހީމް އަމީރު ވެސް ވިދާޅުވެފައިވެއެވެ. މިހާރު ވެސް ރާއްޖޭގެ އިގްތިސާދު އަލުން ހަރަކާތްތެރިވާން ފަށާފައި މި ވަނީ ފައިސާ ޗާޕުކޮށް ބާޒާރުގައި އެ ފައިސާ ވެސް ދައުރުކޮށްގެންނެވެ.

މި ފަދަ ހާލަތެއްގައި އަމަލުކުރެވޭނީ ދެ ގޮތަކަށް ކަމަށް އިގްތިސޯދީ އަދި މާލީ ތަޖުރިބާކާރުން ފާހަގަ ކުރައްވައެވެ. އެއް ގޮތަކީ ދައުލަތުގެ ބަޖެޓުގެ ޚަރަދުތައް ހަމަ ކުޑަކޮށްލުމެވެ. އަނެއް ގޮތަކީ ލޯނު ނަގައިގެން ލިބޭ ފައިސާާ އިގްތިސޯދު ތެރޭ ދައުރުކޮށް އިގްތިސޯދީ ހަރަކާތްތައް ހިންގުމެވެ. މިހާތަނަށް ސަރުކާރުން ނިންމި ނިންމުމަކީ ދަރަނި ނަގައިގެން އަދި ފައިސާ ޗާޕުކޮށްގެން އެ ފައިސާ އިގްތިސޯދު ތެރޭ ދައުރު ކުރުމެވެ.

އެމްއެމްއޭ - ވަގުތު އިމޭޖެސް

ކުޑަ އުޖޫރަ ކަނޑައަޅަން މިއީ ރަނގަޅު ވަގުތެއް؟

އިގްތިސޯދީ ގޮތުން މުޅި ދުނިޔެ ވެސް ހުއްޓުމަކަށް ގެނައި އެންމެ ބޮޑު ހާލަތަކީ މިއީއެވެ. ކޮވިޑް-19 ގެ އާލަމީ ބަލިމަޑުކަން ވެސް ދިޔައީ މާލީ ލޮޅުމަކަށެވެ. އިގްތިސޯދީ ތަދުމަޑުކަމަށެވެ. ދަތުރުފަތުރު މުޅިން ހުއްޓުވާލި ކަމަކަށެވެ. މި ހާލަތުން ދުނިޔެ އަދި ރާއްޖެ ވެސް މުޅިއަކުން އަރައިނުގަނެ މި އޮތް ދަނޑިވަޅުގައި އެންމެ ކުޑަ އުޖޫރަ ކަނޑައެޅުން ރަނގަޅު ހެއްޔެވެ؟

"ވަގުތު" އާ ވާހަކަ ދެއްކި އިގްތިސޯދީ ގިނަ ތަޖުރިބާކާރުންގެ ވިސްނުން ހުރީ ކޮވިޑްގެ މިހާލަތުން ރަނގަޅަށް އަރައިނުގަނެވެނީސް މިކަން ނުކުރުމަށެވެ.

ރައްޔިތުންގެ މަޖިލީހުގެ ނިލަންދޫ ދާއިރާގެ ކުރީގެ މެންބަރު ޑރ. އަބްދުﷲ ޚަލީލް ވިދާޅުވީ މިވަގުތު ދުނިޔޭގެ އެއްވެސް ތަނެއްގައި އިގްތިސޯދު ހިނގަމުން ދަނީ ރަނގަޅަށް ކަމަށް ނުވާއިރު، ރާއްޖެ ވެސް އޮތީ އެފަދަ ހާލަތެއްގައި ކަމަށެވެ. އަދި ރާއްޖެ މިހާރު ވެސް ދަނީ ވަރަށް ބޮޑު ދަރަނިވެރިވުމަކާ ދިމާއަށް ކަމަށް ހަލީލް ވިދާޅުވިއެވެ.

"އިގްތިސޯދީ ގޮތުން ވަރަށް ދަތި ހާލެއްގައި ގައުމު އޮއްވާ އެކަން ކުރުމަކީ އެންމެ އެކަށީގެންދާ ކަމެއް ނޫން، އެހެން ނަމަވެސް ރައްޔިތުންނަށް ލިބެން ޖެހޭ ހައްގުތައް އަދާ ކުރުމުގައި ކަނޑައެޅިފައި އޮތް މުސާރަތައް ރައްޔިތުންނަށް ލިބޭކަން ރައްޔިތުންނަށް ސަރުކާރުން ހޯދައިދޭން ޖެހޭ،" މާލީ ދާއިރާއިން ފުރަތަމަ ޑިގްރީ އަދި ޕަބްލިކް ޕޮލިސީއިން ޕީއެޗްޑީ ހާސިލް ކުރައްވާފައިވާ ޑރ. ޚަލީލް ވިދާޅުވިއެވެ.

ނިލަންދޫ ދާއިރާގެ ކުރީގެ މެންބަރު އަބްދުﷲ ޚަލީލް

އެކަމަކު މެންބަރު ޔައުގޫބް ފާހަގަކުރައްވަނީ މިއީ ގޯސް ވަގުތެއް ނޫން ކަމުގައެވެ. އެއީ ކޮވިޑާއެކު ކުންފުނިތަކަށް ސްޓްރަކްޗަރަލް ބަދަލުތަކެއް ގެންނަމުންދާއިރު، މިއީ ވެެސް ވަރަށް ބޮޑަށް ބަދަލެއް ކަމުގައި ދެކިގެން ކުރިއަށް ގެންދެވޭނެއެވެ.

"ސްޓްރަކްޗަަރަލް ޗޭންޖެސްތަކެއް، ހާއްސަކޮށް ވިޔަފާރިތަކުގައި ބޮޑެތި އިންޑަސްޓްރިއަލްތަކުގައި ނަގާނެ، އެ ނަގާއިރު މިއީވެސް ވަރަށް ބޮޑު ޗޭންޖެއް، މިފަދަ ޗޭންޖެއް އެ ޗޭންޖަސްތަކާއެކު ފަށައިގަންނަން މިއީ ގޯސް ވަގުތެެއް ނޫން،" ޔައުގޫބް ވިދާޅުވިއެވެ.

ޔައުގޫބްގެ ނަޒަރިއްޔާތުގައި މުހިއްމު ނުކުތާއެއް ފާހަގަ ކުރެއްވިއެވެ. އެ ކަމަކީ ދުނިޔެ ކޮވިޑް-19 ގެ ބަލިމަޑުކަމުގެ ހާލަތު ކުރިމަތިވެފައި އޮތް ދަނޑިވަޅުގައި ވެސް ރާއްޖޭގެ ފަތުރުވެރިކަމުގެ ސިނާއަތް ކުރިން އޮތް ހާލަތަށް އައި ކަމުގައެވެ. އެއީ ވެސް އޭގެ ކުރީގައި އޮތް ރާއްޖޭގެ އެންމެ ބޮޑެތި މާކެޓްތައް ވެސް ނުހިމެނިއެވެ. އެ ގޮތުން ޗައިނާ، އިޓަލީ، އޮސްޓްރޭލިއާ ފާހަގަ ކުރެއްވިއެވެ. އެއިން ދައްކުވައިދެނީ މާލީ ތަދުމަޑުކަމެއް ސީދާ ކުރިމަތިނުވާ ކަމުގައެވެ.

"އެ ވަރުން ވެސް މިހާރު މި އޮތީ ކުރީގެ ހާލަތަށް އާދެވިފައި، މިއިން މި ދައްކައިދޭ އިންޑިކޭޝަންއަކީ މި އުޅެނީ މީހުންގެ އަތުން ފައިސާ ނެތިގެން ނޫނޭ، މި އުޅެނީ ކަމަކަށް ޑިމާންޑެއް ނެތިގެން ނޫނޭ، މި އުޅެނީ ތަޅުއަޅާވާލީމަ އޭގެ ސަބަބުން ދިމާވި އިމްޕެކްޓްއެކޭ، އެހެންވީމަ މި ދަނޑިވަޅަކީ މިނިމަމް ވޭޖް ގެންނަން އަސްލު އެންމެ ރަނގަޅު ދަނޑިވަޅު،" ޔައުގޫބް ވިދާޅުވިއެވެ.

ދިވެހިންގެ ވަޒީފާތައް މަދުވެދާނެ ކަމުގެ ބިރު!

ނަން ހާމަނުކުރަން ޝަރުތުކޮށް އިގްތިސޯދީ ތަޖުރިބާކާރަކު ވިދާޅުވީ، ކޮވިޑް-19ގެ މިހާލަތުގައި އެތައް ބައެއްގެ ވަޒީފާ ގެއްލި ނުވަތަ އަލުން އަނބުރާ އިއާދަ ކުރެވިފައި ނުވާ ހާލަތެއްގައި ތިބި ދަނޑިވަޅެއްގައި ޕްރައިވެޓް ސެކްޓާތަކުގެ މުސާރައަށް ބަދަލު ގެނައުމުން އެ ވިޔަފާރިތަކުން އެ މުވައްޒަފުން އަނބުރާ ނުނެގުމުގެ ހިޔާލު ގެންގުޅޭނެ ކަމަށެވެ.

"ކޮވިޑާއި ހެދި ވަޒީފާތަކެއް ގެއްލިފައި ދޯ މިހުރީ، އެހެން އޮއްވައި، ޚާއްސަކޮށް ރާއްޖޭގެ އަމިއްލަ ވިޔަފާރިވެރިން، އެ މީހުން ވިޔަފާރި އަނެއްކާ ކޮޅަށް ޖަހަން މަސައްކަތް ކުރާ ދުވަސްވަރެއްގައި، އެ މީހުން އިތުރު މުވައްޒަފުން ނަގަން ބަލާއިރު، އަަލުން ދެވަނަ ވިސްނުމަކަށް ދާނެތާ، އެއީ އަލުން މުވަައްޒަފުން ނަގާނީތޯ ނޫނީ މިހާރު ތިބި މީހުން ލައިގެން ހިފަހައްޓާނީތޯ،" އޭނާ ވިދާޅުވިއެވެ.

އޭނާ ދެން ފާހަގަކުރެއްވީ ވަރަށް ވެސް ސީރިއަސް މައްސަލައެކެވެ. އެ މައްސަލައަކީ ހަމައެކަނި ދިވެހިންނަށް ކުޑަ އުޖޫރަ ކަނޑައެޅުމެވެ. ބިދޭސީންނަށް އެންމެ ކުޑަ އުޖޫރަ ކަނޑާނޭޅުމުން އައިސްދާނެ ނުރަނގަޅު އަސަރުތަކެކެވެ. މި ގޮތަށް އޮތުމުން ދެން ދިވެހިންނަށް ވަޒީފާ ނުދީ، ވަޒީފާތަކަށް ބިދޭސީން ނެގުމަކީ ގާތް ކަމެއްގެ ގޮތުގައި އޭނާ ފާހަގަ ކުރެއްވިއެވެ.

"ބިދޭސީންނަށް ވެސް ކުޑަ އުޖޫރައެއް ކަނޑައެޅިފައި އޮންނަން ޖެހޭނެ، މިހާރު މިއޮތް ހާލަތުން ކުދިކުދި ރިސޯޓްތަކަށް ވެސް ބޭރު މީހުން ނަގަން ފަށާނެ، މިހާރު އޮތް ގޮތުން ވީމަ އެއްވެސް އިންސާފެއް ނެތް، ދިވެހިންނަށް ވަޒީފާ ގެއްލިފައި، ބިދޭސީންނަށް ވަޒީފާ ލިބޭނީ،" އޭނާ ވިދާޅުވިއެވެ.

ޑރ. ޚަލީލް ވެސް ވިދާޅުވީ، މުސާރަތައް ބޮޑުވާ ވަރަކަށް ވިޔަފާރިތަކުން ވެސް މަސައްކަތް ކުރާނީ ޚަރަދުތައް ކުޑަ ކުރަން ކަަމަށެވެ. އެހެންކަމުން އާ މުވައްޒަފުން ނެގުމުގެ ބަދަލުގައި މިހާރު ތިބި މުވައްޒަފުންނާއެކު މަސައްކަތް ކުރަން މަޖުބޫރު ވާނެ ކަމަށް އެނާ ވިދާޅުވިއެވެ. އަދި އޭނާ ވެސް ފާހަގަ ކުރައްވާ ގޮތުގައި، ބިދޭސީންނަށް ކުޑަ އުޖޫރައެއް ނެތުމުން ނެދެން ވިޔަފާރިތަކުން ބަލާނީ ބިދޭސީން ވަޒީފާތަކަށް ނެގުމަށެވެ.

"ޚަރަދުތައް ކުޑަކުރެވޭނީ ވީހާވެސް މަދު ބަަޔަކު ލައިގެން މިކަން ކުރުމުން، ކުންފުނިތައް ރީސްޓްރަކްޗާކޮށް، ކުންފުނިތަކުގެ އޮނިގަނޑަށް ބަދަލުތަކެއް ގެންނާނެ، ގެނެސް އެ މީހުންގެ ހަރަދުތަކާއި އެއް ވަރަށް މުސާރަތަކާއި އެހެނިހެން ހަރަދުތައް ބެލެހެއްޓުމަށް ކުންފުނިތަކުން ފިޔަވަޅުތަކެއް އަޅާނެ، ދިވެހިންގެ ބަދަލުގައި ބިދޭސީންނަށް އިސްކަންދެވޭނެ،" ޑރ. ޚަލީލް ވިދާޅުވިއެވެ.

ރަޖިސްޓްރީވުމުގެ ބޭނުމުގައި ބިދޭސީންތަކެއް ގަލޮޅު ދަނޑަށް އެއްވެފައި

ޔައުގޫބް ވިދާޅުވީ، ސަރުކާރުން ކުޑަ އުޖޫރަ ކަނޑައެޅުމަށް ފަހު ދެން އެއްވެސް ކަމެއް ނުކޮށް ތިބޭ ގޮތަކަށް އެ ކަން ނުދާނެ ކަމަށެވެ. ވަޒީފާގެ ގާނޫނަށް ގެނައި އިސްލާހު ވެސް އޮތީ އިކޮނިމިކް މިނިސްޓްރީގެ މައްޗަށް ބޮޑެތި ޒިންމާތަކެއް ހަވާލު ކުރެވޭ ގޮތަށް ކަން އޭނާ ފާހަގަ ކުރެއްވިއެވެ.

"ސަރުކާރުން ކުޑަ އުޖޫރައިގެ ސިޔާސަތު ކަނޑައަޅައި އުޖޫރަ އިއުލާންކޮށްފައި ދެން ހަމަ ބަލަން ތިބީނީއެއް ނޫން، ވަޒީފާތަކަށް ބިދޭސީ މީހުން ނަގާތޯ، ވަރަށް ބޮޑަށް ފާރަވެރިވާނެ، އެ ކަން ބަލާނެ، ދެ އަހަރުން ދެ އަހަރުން ކުޑަ އުޖޫރަ ވެސް ޖެހޭނެ މުރާޖާ ކުރަން، ގާނޫނު ބައްޓަން ކޮށްފައި އެ އޮތީ ސަރުކާރަށް، މިނިސްޓްރީއަށް ޒިންމާތަކެއް ދެވިގެން،" ޔައުގޫބް ފާހަގަ ކުރެއްވިއެވެ.

މިނިސްޓަރު ފައްޔާޒު ވިދާޅުވީ، ބިދޭސީންނަށް ވަޒީފާ ދެމުންދާއިރު ވަޒީފާ ދޭ ފަރާތުން ބަލަން ޖެހޭނެ އަދި އިސްކަން ދޭން ޖެހޭނެ ޝަރުތުތަކެއް ގެނައުމުގެ ވިސްނުމެއް ސަރުކާރުގައި އޮތް ކަމަށެވެ. އެއީ ވިޔަފާރި ކުރިއަސް ގެންދެވޭނެ ގޮތަށް ކޮލިފައި މީހުން ތިބި ކަމުގައިވާނަމަ ވިޔަފާރިތަކަށް އެ ކަން އެ ގޮތަށް ކުރަން މެންޑޭޓް ކުރުވާނެ ކަމަށް އޭނާ ވިދާޅުވިއެވެ.

ފައްޔާޒު މި ގޮތަށް ފާހަގަ ކުރެއްވީ، ބައެއް ފަންނީ ދާއިރާތަކަށް ދިވެހިން ލިބުމުގެ ހުރި ދަތިކަން ބައެއް ވިޔަފާރިތަކުން ވެސް ފާހަގަކުރާ މައްސަލައަށް ރިއާޔަތްކޮށްފައި ކަމަށް ބެލެވެއެވެ.

ބިދޭސީންތަކެއް މާލޭގައި މަސައްކަތް ކުރަނީ – ވަގުތު އިމޭޖްސް: އަމީން ފަހްމީ
ބިދޭސީންތަކެއް މާލޭގައި މަސައްކަތް ކުރަނީ – ވަގުތު އިމޭޖްސް: އަމީން ފަހްމީ

މިނިމަމް ވޭޖާއި އެއް ގޮތަށް މުސާރަ ނުދޭނަމަ ކޯޓަށް!

މުސާރައިގެ އެތައް މައްސަލައެއް މިހާރު ވެސް އޮތީ ޝަރުއީ މަރުހަލާގައެވެ. ވަޒީފާގެ ގާނޫނުގައި ލިޔުނު ނަމަވެސް ބައެއް ކަންކަން އޮންނަނީ ވިޔަފާރިތަކަށް ތަންފީޒު ކުރަން ދަތި ކަމަކަށެވެ. މިކަމަކީ ރާއްޖޭގެ ގިނަ އިގްތިސޯދީ ތަޖުރިބާކާރުންގެ ބޮޑު ކަންބޮޑުވުމެކެވެ. ކުޑަ އުޖޫރައާއެކު، އަނެއްކާ ވެސް ކުދި ވިޔަފާރިތަކަށް ކުރިމަތި މި ވަނީ އިތުރު ގާނޫނީ ބުރަ ޒިންމާއެކެވެ. ޒިންމާ ނުއުފިލިއްޖެނަމަ، އިތުރު ޝަރުއީ ގޮންޖެހުންތަކެއް ހަމަ ކުރިމަތިވެދާނެއެވެ.

"އެއީ ލިޓިގޭޝަން ކޯސްޓް، މިއީ ވެސް ވަރަށް ބޮޑު ކޯސްޓެއް، ކިހިނެއްތޯ އެ މީހުން ލޯޔަރުންނަށް މުސާރަ ދީގެން އުޅޭނީ، ދަތި އުނދަގުލުން ކުޑަ އުޖޫރަ ދީދީ ތިބެ އެންމެ ފަހަރަކު އަތުން ދޫވިޔަސް މި ދަތިތަކާ ކުރިމަތިލާން މި އޮތީ، އެއީ ހުރިހާ ކުދި އަދި މެދު ފަންތީގެ ވިޔަފާރިތައް ކޯޓު ތެރެއިން ހިނގައިދާނެތީ ގާނޫނު ބުނާ މުސާރަ ހޯދަން އެންމެން ދާނެތާ،" އިގްތިސޯދީ ތަޖުރިބާކާރަކު ވިދާޅުވިއެވެ.

ކުޑަ އުޖޫރައިގެ ކަންކަން ރެގިއުލޭޓް ކުރަން ހަވާލުކޮށްފައި ވަނީ ވަޒީފާއާ ބެހޭ ޓްރައިބިއުނަލްއާއެވެ.

"ޓްރައިބިއުނަލްއަށް ހުށަހެޅުމުން އަދަބުގެ ގޮތުގައި އޮންނާނެ ޖޫރިމަނާގެ އަދަދުތައް [ވަޒީފާގެ ގާނޫނުގައި]، އަދި އެ މީހަކަށް ދޭން ޖެހޭ ކުޑަ އުޖޫރަ ނުދީ އޮތް ކަނޑައެޅުމުގެ ބާރާއި އެއްޗެހި މި އޮތީ ޓްރައިބިއުނަލް،" ފައްޔާޒް ވިދާޅުވިއެވެ.

ފައްޔާޒް ވިދާޅުވީ، އެ މިނިސްޓްރީއަށް މިފަދަ ކަންކަމުގައި ފިޔަވަޅުތަކެއް އެޅޭނެ ބޭރެއް ނެތް ކަމުގައިވިޔަސް، ދިމާވާ މައްސަލަތައް ބަލައި، ގާނޫނު ހަރުދަނާ ކުރަން ޖެހޭނެމަ އެ ކަންކަން ވަށައިގެން ހިމެނޭ ހުރިހާ ފަރާތެއް ހިމެނޭހެން ވެސް ބަލަމުންދާނެ ކަމަށެވެ.

ބޭނުންވަނީ ހެޔޮ ނިޔަތެއްގައި މި ކަން ކުރުން!

"ވަގުތު" އާ ވާހަކަ ދެއްކެވި ބައެއް އިގްތިސޯދީ ތަޖުރިބާކާރުން ޚިއްސާ ކުރެއްވި އެއް ވިސްނުމަކީ މިއީއެވެ؛ އެންމެ ކުޑަ އުޖޫރައިގެ ސިޔާސަތު ތަންފީޒު ކުރަމުން ގެންދަން ވާނީ ފިޔަވަހިތަކަކަށް ބަހާލައިގެނެވެ. އޭގެ ބޭނުމަކީ ފުރަތަމަ ފިޔަވަހިތަކުގައި، ކޮންމެ ފަންތިއެއްގެ ވިޔަފާރިއަކަށް ވެސް އެ ކަން ތަންފީޒު ކުރެވޭ ވަރު ބަލެމަށް ފަހު، އޭގެ ތަޖުރިބާގެ އަލީގައި ދެން ހުރި ފިޔަވަހިތަކުގައި އެ ކަން ތަންފީޒު ކުރުމެވެ.

"ފުރަތަމަ ވަރަށް ބޮޑަށް ދިރާސާތަކެއްކޮށް ފޭސްތަކަށް ބަހާލައިގެން ގެންދަންވީ، ފުރަތަމަ ކަަމަކަށް ބޮޑެތި ވިޔަފާރިތަކަށް މިކަން އެޕްލައިކޮށް މިއިން ފެންނަ ނަތީޖާއަކަށް ބަލައި، ދެން ހުރި ކުދި އަދި މެދު ފަންތީގެ ވިޔަފާރިތަކަށް މިކަން އެޕްލައި ކުރަންވީ، އޭރުން ދޯ ފުރަތަމަ ފޭސްއިން އެނގޭނީ، މިއީ ކިހާވަރަކަށް ރާއްޖޭގައި އެޕްލައި ކުރެވޭނެ ކަމަކަށް،" އިގްތިސާދީ ތަޖުރިބާކާރަކު ވިދާޅުވިއެވެ.

އިގްތިސޯދީ އެހެން ތަޖުރިބާކާރަކު ވެސް ވިދާޅުވީ މާ ބޮޑު ހަރުދަނާ ވިސްނުންތަކެއްގެ މައްޗަށް މި ކަން ކުރަން ޖެހޭ ކަމަށެވެ. ފުރަތަމަ ކަމަކަށް ކުރު މުއްދަތެއް ކަނޑައަޅައިގެން ކުދި އަދި މެދު ވިޔަފާރިތަކަށް މި ބުރަ އުފުލޭ ވަރެއް ސަރުކާރުން ބަލަން ޖެހޭނެ ކަމަށް އޭނާ ވިދާޅުވެއެވެ. އެ ތަންފީޒު ކުރެވޭ ކަމުގެ "ޓެސްޓް ރައުންޑް" އެއް ނެތި، އެ ވަރުގެ ބުރައެއް އުފުލަން ދޫކޮށްލުން އެންމެ ހަމައެއް ނުޖެހެއެވެ.

"ހެޔޮ ނިޔަތެއް ވެސް ނެތީމަ ދިމާވާނެ ކަންކަން،" އޭނާ ވިދާޅުވިއެވެ.

އެހެން ވިޔަސް މެންބަރު ޔައުގޫބް ދެއްކެވި ވާހަަކައަކީ މިއިއެވެ. އޭނާ ވިދާޅުވަނީ، ވޭޖާއެކު ރިސޯޓްތަކުން ހަރަދުކުރަން ޖެހޭ މިންވަރު އިތުރުވާނަމަ އެ ވިޔަފާރިތަކަށް ކުރެވިދާނެ ކަންކަން އެބަހުއްޓެވެ. އޭނާ ފާހަގަކުރެއްވި ކަމަކީ ރިސޯޓްތަކުން ވިއްކާ ޕްރޮޑަކްޓްތަކުގެ އަގު މަތިކޮށްލުމެވެ. އެކަމަކު މިކަން ކުރަންވާނީ ދިރާސާތަކެއްކޮށްގެން ވަގުތު ދީގެން ކަމަށް އޭނާ ވިދާޅުވެއެވެ.

"ރާއްޖޭގެ ރިސޯޓްތަކަކީ ވަރަށް ބޮޑަށް ވަރަށް ޔުނީކް ކޮންސެޕްޓްތަކެއް ވީމަ ސާވިސްއަށް ނޫނީ ކޮލެޓީއަށް ބަދަލުތަކެއް ގެނެސްފައި އެއަށް އެޑްކޮށްފައި އަގަށް ބަދަލު ތަކެއް ގެނެސްފާނެ". އޭނާ ވިދާޅުވީ، މިކަމަކީ ރާއްޖޭގެ އިންފްލޭޝަނަށް އަސަރުކޮށްފާނެ ކަމެއް ނޫނެވެ. މިއީ ބޭރު މީހުން އަތުން ނަގާ ފައިސާ އިތުރުކޮށް، ހަރަދުތައް ބެލެހެއްޓިދާނެ ގޮތެވެ.

ކޮންމެއަކަސް، ސަރުކާރުން މިހާރު ވަނީ އެންމެ ކުޑަ އުޖޫރަ ކަނޑައަޅައި އަންނަ ޖެނުއަރީ މަހުން ފެށިގެން އަމަލު ކުރަން ނިންމައިފައެވެ. މި ބަދަލާއެކު، އެތައް ބައެއްގެ މުސާރަ ބޮޑުވާނެ ކަން ޔަގީނެވެެ. އެންމެ ބޮޑަށް ފާހަގަކޮށްލެވެނީ ސިވިލް ސާވަންޓުންގެއެވެ. ރާއްޖޭގެ މަސައްކަތުގެ މާހައުލުގައި އެންމެ ބޮޑު ބައެއް ހިއްސާ ކުރަނީ ވެސް ސިވިލް ސާވިސް މުވައްޒަފުންނެވެ. ސަރުކާރަށް ތިން އަހަރުވުމާ ދިމާކޮށް، މިފަހަރު މި އެއްލާލީ "ވަރުގަދަ ތީރެކެވެ". އެކަމަކު، މި ތީރުގެ ސަބަބުން ވާނެ ގެއްލުމާއި ފައިދާ އަންނަ އަހަރު ފެންނަން ފަށާނެއެވެ.

ކިޔުންތެރިންގެ ހިޔާލު

4 ކޮމެންޓް

  1. މޫސާ

    ދެން ދިވެހިންނައް ވަޒީފާ ލިބުން ދަތިވާނެ. ބަންގާޅީންނައް ވަޒީފާތައް ލިބޭނީ، ނުވިސްނޭ ސަރުކާރުން މީ. ފުރަތަމަ ޖެހޭނީ ބަންގާޅީންގެ މިނިމަން ވޭޖް ކަނޑައަޅާން، ދިވެހިންނައް ވުރެ ބޮޑުކޮއް، ދެން އޭގެ ފަހުން ދިވެހިންގެ މިނިމަން ވޭޖް ކަނޑައަޅާން،

  2. ޚ

    ކީކުރަން ބިދޭސިން އޭކިޔާފަ އަނގަ ނުހުޅުވަ ކޮންމެހެން ނުޖެހޭނެ ދޭކަ ކުޑަ އުޖޫރަ އެއއއ އް އެބާވަރު ތަކަކަށް ހިން ހަމަ ނުޖެހެންޔާ ދާންވި

  3. އަބްދޫ

    އެންމެ ކުޑައުޖޫރައިގެ ވާހަކަޔަކީ ރައްޔިތުންނަށް މާލީ މަންފާއެއް ލިބުމުގެ ބަދަލުގަ ރައްޔިތުންނަށް ގެއްލުންހުރިކަމެއް. އެންމެ ކުޑަ އުޖޫރަ ކަނޑައެޅުމުގެ ވާހަކަ ދައްކަމުން އައީ 2004 ންފެށިފެން މިހާރުގެ އެމްޑީޕީގެރައީސް މުހަންމަދު ނަސީދު . އޭނާ އެވާހަކަދައްކަމުންއައީ ސިޔާސީ ބޭނުމެއްގަ ސިޔާސީ އަރަތެއްގެ ގޮތުގަ އެކަން ކަށަވަރުވީ 2008 ގަ ވެރިކަން ލިބި 3 އަހަރުވިއިރުވެސް އެ އުޛޫރަ ކަނޑަނޭޅި އިސްތިއުފާދޭންޖެހުން. މިއަރަތް 2013 ގަވެސް 2018 ގަވެސް ސިޔާސި އަރަތެއްގެގޮތުގާ ކިޔަންފެށި .ރައްޔިތުންގެ ގޮވެލިފަތި ބޮޑުވެ އަދަދެއްކަނޑައަލަން ޖެހުމުން ވީވައުދާ ބައިކުޅަބަޔާ ހަމަޔަށް ވެސް އެވައުދު އުފުލުނު ކަމަކަށް ނުވި. ރާއްޖެއަކީ އާބާދީ މަދު ކުދިރަށް ތަކަށް އާބަދީ ބެހިފައިވާތަނަކަށް ވީހިނދު އެނމެ ކުޑަމުސާރައެއް ގާނޫނީގޮތުން ކަނޑައެޅުމަކީ ހެދުނުގޯހެއް ކަމަށް ވުންގާތް. ރައޔިތުން ގެ އަތުގ ހުރި ފައިސާކޮޅުންވެސް ވިޔަފާރިއެއް ފަށައިގެން އުލެނިކޮށް ސަރުކާރުން ލޯނު ދީގެން ބައެއް މީހުން ވިޔަފާރިފެށުމުން ކުރިން ވިޔަފާރިތަކަށް ލިބެމުނއައި ދުވަހު ސޭލްސް މިހާރުވަނީ ބައިކުޅަބައި ދަށް ވެފަ، ގިނަ ފިހާރަތަކުން ނުވަތަ ގިނަ ވިޔަފާރިތަކުން މުސާރަދެނީ އެމްހެއްގަ ލިބެއާމްދަނީއަށް ނިސްބަތް ކޮށްފަ. އަޅުގަނޑުގެ އަންދަޒާގަ ލަފާކުރާގޮތުގަ ކުރިޔަށް އޮތް 2 އަހަރުގެތެރޭ ސަރުކާރުން ލޯނުދީގެން ވިޔަފާރިފެށި ގިނަބަޔަކު ވިޔަފާރި ހުއްޓާލާނެ. ލޯނުގެ ފައިސާ ކުއްޔަށާ މުސާރަޔަށް ދީ ހުސްވެގެން. މިހާރު ތަިޔަކަނދައެޅި އެންމެ ކުޑަމުސާރައިގެ ސަބަބުން ރައްޔިތުން ސަރުކާރު ދެޖކެ ފޫހިވާނެކަން ކަށަވަރު. ސަބަބަކީ މުިދަލުގެ އަގު 150 % އުފުލިފައިވާއިރު ކަނޑައެޅުނީ ކުރިންވެސް ލިބޭ މިންވަރުގެ އުޛުރަޔަކަށް ވީކަން. މިހާރު ޑޮލަރުގެއަގު މަތި މުދާ އެކްސްޕޯޓް ކުރާ ތަންތަނުން ކޮންޓެއިނަރަކަށް ހަެަދު ކުރަންޖެހޭއަދަދު ވެސް އިންތިހާއަށް ބޮޑުވުމުގެ ސަބަބުން މުދަލުގެ އަގު 150 % އަށް ބޮޑުގެގެން ގޮސްފައިވާއިރު ކުޑައުޖޫރަ އަށް މިލިބެނީ ކުރިނވެސް ލިބޭ މިންވަރަށް ވީކަން. މިހާރުގެ މުދަލުގެ އަގުތަކަށް ބަލާއިރު އެންމެ ދަށް މުސާރަ 15000 ރުފިޔާއަށް ކަނޑައެޅެންޖެހޭ. އެކަމަކު ގައުމާއެކަށީގެން ނުވާ މިންވަރަށް ވިޔަފާރިއަށް ލޯނު ދޫކުރުމުގެ ސަބަބުން ހުރިހާ ވިޔަފާރިތަކެއް ވެސް ވަނީ ހީނަރުވެފަ. އެތައްމިލިއަނެއްގެ އަބަދީގަ ކުރާކަންކަން 3 ލައްކަ އާބާދީގަ ކުރަންވެއްޖެ ނަމަ ނަފާލިބުނުގެ ބަދަލުގަ ލިބޭނީ ގެއްލުން. ކުރިޔަށް އޮތް 3 އަހަރުގެތެރޭ އެތައްބައެއްގެ ވަޒީފާ ގެއްލިގެންދާނެ. ދަރަނި އިންތިހައާސް ބޮޑުވެގެން އުލެނީ ގާނޫނުއަސަސީ ނުބައިކޮށް މާނަކޮށްގެން ނަސީދުއާ ވަހީދުއާ ޔާމީނުއާ ސާލިހް ވެސް ގިނަބަޔަކަށް ވަޒީފާދީގެން އަމިއްލަ ނާޖާއިޒަް ފައިދާ ހޯދަން މަސައްކަތް ކުރުމުގެ ނަތީޖާ . މިކަމުގެ ސަބަބުން ރައްޔިތުންގެ ޓެކްސް ފައިސާއިން ލޯނުޕޭމެންޓާ އިންޓރެއްޓް ގެ ސަބަބަުން ރައްޔިތުންނަށް ގާއިމްކޮށްދޭންޖެ ހޭ ވަސީލަތް ގާއިމް ނުކުރެވި ލަސްވެގެން ދާންޖެހުން. ރާއްޖެއަށް މިހާރު ލިބޭއާމްދަނީއަށް ބަލާއިރު. ރާއްޖެއިން ބޭރުން ބޭސް ފަރުވާއަށް ދާންނުޖެހޭވަރަށް ގައުމުގަ ވަސީލަތް އުފެއދިދާނެ. ނަމަވެސް އެކަން ކުރަން އުޅޭ ތަނެއްނުފެނޭ. މިހާތަނަށް އެކަން ކުރަން ރޭވި މީހަކީ ޔާމީނު. މިހާރު ގައުމު މިވަނީ ނާޒުކު ހާލަތެއްގަ. ވައުދުގެ ނަމުގަ ގައުމަށް ގެއަލުން ކުރަން ހެޔޮނުވާނެ.

  4. ކުޑަ އުޖޫރަ

    މިހާރު ވެސް ރިސޯރޓް ތަކުން ދަނީ ދިވެހިންގެ ބަދަލުގައި ބޭރު މީހުން ނަގަމުން.ބައެއް ރިސޯރޓް ތަކުގައި މިހާރުވެސް ދިވެހިން ނަށް ވުރެ ބޭރުމީހުން ގިނަ ރިސޯރޓް ތަށް އެބަހުރި...ކާކު އެކަން ބަލަނީ؟؟؟؟؟؟؟؟؟؟